Trong ngành công nghiệp và vệ sinh, Xút tẩy rửa (thường gọi là Xút ăn da) có tên hóa học là Natri Hydroxit ($NaOH$). Đây là một chất kiềm mạnh, có khả năng ăn mòn và tẩy rửa cực cao, đặc biệt hiệu quả trong việc xử lý các vết bẩn hữu cơ cứng đầu.
Dưới đây là nội dung chi tiết về loại hóa chất này:
1. Phân loại phổ biến
-
Xút hạt (Xút Thái Lan, Đài Loan, Trung Quốc): Dạng hạt nhỏ màu trắng, độ tinh khiết cao (thường 99%), dễ tan, ít bụi.
-
Xút vảy (Xút Trung Quốc, Ấn Độ): Dạng mảng mỏng, không đều, giá thành rẻ hơn, tan nhanh trong nước nhưng dễ gây bụi khi thao tác.
-
Xút lỏng: Dung dịch đã pha sẵn (thường nồng độ 32%, 45% hoặc 50%), tiện dụng cho các hệ thống tẩy rửa công nghiệp quy mô lớn.
2. Công dụng trong tẩy rửa
-
Tẩy dầu mỡ công nghiệp: Đánh tan các lớp dầu mỡ động thực vật bám trên máy móc, sàn nhà xưởng hoặc các thiết bị nhà bếp công nghiệp.
-
Thông cống, xử lý đường ống: Phân hủy các rác thải hữu cơ (tóc, mỡ, thực phẩm thừa) gây tắc nghẽn đường ống thoát nước.
-
Tẩy trắng và xử lý bề mặt: Dùng trong công nghiệp dệt nhuộm (tẩy trắng vải), sản xuất giấy và xử lý bề mặt kim loại trước khi xi mạ hoặc sơn.
-
Vệ sinh bồn chứa: Làm sạch các bồn chứa composite, kim loại sau khi chứa nhựa, dầu hoặc các hóa chất hữu cơ.
3. Ưu và Nhược điểm
| Ưu điểm | Nhược điểm |
| Hiệu quả tẩy rửa cực mạnh, nhanh chóng. | Tính ăn mòn rất cao (có thể gây bỏng da nghiêm trọng). |
| Giá thành rẻ, dễ tìm mua số lượng lớn. | Làm hỏng bề mặt nhôm, kẽm, thiếc (gây sủi bọt và ăn mòn). |
| Tan hoàn toàn trong nước. | Tỏa nhiệt mạnh khi hòa tan, dễ gây nguy hiểm nếu không cẩn thận. |
4. Hướng dẫn sử dụng an toàn
-
Trang bị bảo hộ: Bắt buộc đeo găng tay cao su, kính bảo hộ, khẩu trang và quần áo dài tay. Hơi xút và bụi xút rất hại cho đường hô hấp.
-
Cách pha chế: Luôn luôn cho Xút vào nước một cách từ từ và khuấy nhẹ. Tuyệt đối không đổ nước vào xút vì sẽ gây phản ứng sôi bắn mạnh (nổ nhiệt).
-
Xử lý sự cố: Nếu xút dính vào da, phải rửa ngay dưới vòi nước sạch liên tục trong ít nhất 15 phút, sau đó dùng giấm ăn hoặc nước chanh (axit nhẹ) để trung hòa và đến cơ sở y tế.
5. Lưu ý bảo quản
-
Để nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm ướt vì xút hút ẩm rất mạnh và sẽ bị chảy nước (chảy rữa).
-
Đựng trong bao bì kín bằng nhựa (không dùng thùng kim loại như nhôm, sắt để chứa xút).
-
Để xa tầm tay trẻ em và khu vực chứa thực phẩm.



